معمار سردر دانشگاه تهران که بود؟

روزنامه‌هنرمند: سی‌ویکم تیرماه مصادف است با شانزدهین سالروز درگذشت کورش فرامرزی ـ یکی از برجسته‌ترین معماران نوگرای ایرانی – که بیش از هر چیز به واسطه طراحی سردر اصلی دانشگاه تهران شناخته می‌شود.

فرامرزی که شانزده سال پیش در ۷۳ سالگی درگذشت، خود از فارغ‌التحصیلان دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران در رشته معماری بود که در زمان طراحی سردر دانشگاه، دانشجوی دانشکده هنرهای زیبا بود.

درحقیقت ماجرای طراحی سردر اصلی دانشگاه تهران توسط او بدین شرح بوده است؛ در سال ۱۳۴۳ مسابقه‌ای به دستور ریاست وقت دانشگاه برای طراحی ورودی اصلی برگزار شد و فرامرزی که در آن زمان از دانشجویان دانشکده بود، برنده این مسابقه شد. در ادامه اجرا و محاسبه ساختار بتنی آن توسط افرادی همچون سیمون سرکیسیان انجام شد و در سال‌های ۱۳۴۵ تا ۱۳۴۶ به بهره‌برداری رسید. این اثر در ۱۸ آبان ۱۳۷۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

سردر اصلی دانشگاه علاوه بر ارزش‌های فنی و ساختاری، واجد مفاهیم عمیق نمادین نیز هست. به‌گونه‌ای که فرامرزی آن را به‌گونه‌ای طراحی کرده است که اگر مقابلش بایستید، احتمالا دو بال پرنده برای اوج‌گیری و پرواز دانش یا کتابی باز در برابر دیدگان تعبیر می‌شود.

باوجود اینکه این بنا یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های معماری نوگرای ایرانی است و فرمی کاملا مدرن دارد، اما در هندسه و قوس‌های آن الهام از قوس‌های جناغی و طاق‌های شکسته معماری سنتی ایران به چشم می‌خورد. همچنین این بنا به صورت بتن مسلح نمایان (بتن آرمه اکسپوز) ساخته شده است. یکپارچگی بتن در این سازه به گونه‌ای است که هیچ‌گونه تزئینات اضافه ندارد و زیبایی آن صرفا برخاسته از فرم و خلوص سازه است.

به هر جهت از مهم‌ترین اثر فرامرزی هم که بگذریم، باید اشاره کنیم که او علاوه بر معماری علاقه‌مندی‌های هنری دیگری هم همچون عکاسی حرفه‌ای داشت. به همین منظور او در سفرهای عکاسی مشترک با عکاسان برجسته‌ای همچون نیکول فریدنی حضور می‌یافت.

فرامرزی اما سوای سردر دانشگاه تهران، آثار شاخص دیگری هم داشت که می‌توان به ساخت مرکز صدا و سیمای شهرهای سنندج و مهاباد، شهرک مسکونی دانشگاه تهران، مجموعه صنعتی صدا و سیما، بیمارستان تهران کلینیک، شهرک ساحلی آکام شهر، کارخانه زامیاد، غرفه ایران در نمایشگاه بین‌المللی اوزاکا ژاپن و غرفه فرانسه در نمایشگاه بین‌المللی تهران اشاره کرد.